Hatalı rejimler ve antibiyotikler bağırsak mikrobiyatısını bozar mı?

Bebeklikten sonrasında bağırsak mikrobiyotası gelişimini sürdürüyor ve diyetin bileşimi, bağırsak mikrobiyotasının şeklini, yapısını ve çeşitliliğini tanımlamanın anahtarı olmaya devam ediyor. Buna nazaran besinler ve mikrobiyata arasındaki ilişki oldukça mühim. Hatalı yada coğrafyaya uygun olmayan beslenme şeklinin bağırsak mikrobiyatasını bozabileceğini belirten uzmanlar, antibotiklerin de bu doğrultuda etkili bulunduğunu düşünüyor. Peki bağırsak mikrobiyatası niçin oldukca mühim ve bozulması hangi sıhhat sorunlarının temeline tesir ediyor ve bazı tıp çevrelerince ikinci beyin olarak adlandırılan bağırsak ile beyin iletişimi iyi mi?
ORGANİZMA YÜZEYİNE GÖRE ADLANDIRILIYORLAR Mikrobiyotanın bakteri, arke, protozoa, mantar ve virüsler benzer biçimde kommensal, simbiyotik ve patojenik mikroorganizmaların oluşturduğu ekolojik komüniteler bulunduğunu belirten Beslenme ve Diyetetik Uzmanı Ekin Çevik, mikrobiyataların bulundukları organizma yüzeyine nazaran adlandırıldıklarını ifade ediyor.
BAĞIRSAK-BEYİN İLETİŞİMİ 3 MEKANİZMA İLE AÇIKLANIYOR
Beslenme ve Diyetetik Uzmanı Ekin Çevik, bağırsak-beyin iletişiminin üç ihtimaller içinde mekanizma ile açıklanmaya çalışıldığını söylüyor. Buna nazaran, birincisi, bağırsak mikroorganizmaları tarafınca üretilen nörotransmiterlerin vagus siniri vasıtasıyla beyne sinyal gönderebileceği yönünde. Bu sayede hipotalamus ve öteki beyin bölgesi aktivitelerinde değişim meydana gelebileceği ve açlık-tokluk seviyelerinin etkilenebileceği tahmin ediliyor.
İkinci ihtimaller içinde mekanizma; bağırsak mikroorganizmalarının, bazı sitokinlerin salınımı için bağışıklık hücrelerini uyarması ve dolaşıma giren bu sitokinlerin beyne giderek buradaki en mühim bağışıklık hücresi olan mikroglianın olgunlaşması ya da aktivasyonunu etkileyebileceği şeklinde.
Üçüncü ve son mekanizma ise bağırsak mikroorganizmalarından salınan metabolitlerin dolaşım sistemi aracılığı ile beyne gelmiş olarak burada vagus sinirini aktive edecek nörotransmiter salınımını tetikleyebileceği ve açlık modülasyonunu etkileyebileceği üstüne.
MİKROBİYATA SORUNU OBEZİTE İLE YAKINDAN İLİŞKİLİ
Bağırsak-beyin ilişkisinin yanı sıra bağırsak sağlığının bağırsak homeostazı, fizyolojisi, bağışıklık sistemi ve konak metabolik yolları üstünde net neticeleri bulunduğunu belirten Çevik, “Çeşitli emek harcamalar mikrobiyotanın aşırı kiloluluk, irritabl bağırsak sendromu, kronik inflamasyon, konstipasyon, karaciğer hastalıkları, gıda alerjileri benzer biçimde durumlar ile yakından ilişkili bulunduğunu gösteriyor. Buna ek olarak lenfoid doku ve epitel ile etkileşime giren bağırsak mikrobiyotasının konak müdafa sisteminin düzenlenmesi ve geliştirilmesinde mühim bir rol oynadığı biliniyor. B ve T hücrelerinin olgunlaşması ve serumda uygun immünoglobulin seviyelerinin korunması için sıhhatli bir mikrobiyota gereklidir. Ek olarak, bağırsak mikrobiyotasının bileşimi ve işlevindeki değişimler yaşlanma, nörogelişimsel bozukluklar, siroz, kardiyovasküler hastalıklar ve kanserle de ilişkilendiriliyor.” diye konuştu.
BAĞIRSAK MİKROBİYATASINI DEĞİŞTİREN BİRÇOK FAKTÖR VAR
Çevik; genetik, doğum şekli, yaş, yaşamın sürdürüldüğü coğrafya, antibiyotik kullanımı ve en önemlisi diyetin bağırsak mikrobiyotasını değiştiren faktörler içinde yer aldığını söylüyor ve sözlerini şu şekilde sürdürüyor:
“Öyleki ki; doğumdan sonrasında bağırsak mikrobiyotası üstündeki ilk tesir bebek beslenmesi anne yada formül süt aracılığı ile gerçekleşiyor. Bebeklikten sonrasında bağırsak mikrobiyotası gelişimini sürdürüyor ve diyetin bileşimi, bağırsak mikrobiyotasının şeklini, yapısını ve çeşitliliğini tanımlamanın anahtarı olmaya devam ediyor. Mesela, yüksek karbonhidratlı rejimler Prevotella cinsinin; yüksek yağlı ya da yüksek proteinli rejimler ise Bacteroidetes mikrobiyal türlerinin bağırsakta gelişimini destekliyor. Rejim bileşiminin bu tesiri karbonhidrat, protein, yağ benzer biçimde bileşenlerin metabolitleri ile ilgilidir ve bağırsak mikrobiyotası tarafınca üretilen kısa zincirli yağ asitleri olan asetat, bütirat ve propiyonatın konağın sağlığı üstünde fizyolojik etkilere haiz olduğu bulunmuştur.”
BU DİYETLER MİKROBİYATAYI ETKİLİYOR
Çevik, mikrobiyatayı etkileyen rejim türlerini şu şekilde sıralıyor:
YÜKSEK PROTEİNLİ DİYETLER
Protein yıkımının düzgüsel son ürünleri amino asitler, amonyak, aminler ve kısa zincirli yağ asitleridir. Yüksek amonyak konsantrasyonlarının malign tümör gelişimi ile ilişkili olduğu bulunmuş oldu.
DİYET POSASI
Rejim posası, bitkilerden elde edilmiş mühim bir gıda bileşenidir ve işlenmiş gıdalardaki konsantrasyonu pişmeden sebzelere nazaran daha düşüktür. Rejim posası, ince bağırsaktan kolona geçerek burada bakteri türleri tarafınca kısmen metabolize edilir ve metabolize olmayan rejim posası ondan sonra dışkı yöntemiyle atılır. İnsülin, nişasta ve oligosakaritler benzer biçimde bazı polisakkaritler, bakteriler tarafınca parçalanabilen rejim posasının tipik örnekleridir. Bununla beraber, selüloz benzer biçimde bazı formlar kolondan geçerken bakteriler tarafınca tamamen parçalanamaz.
Karmaşık karbonhidratlar normalde mikrobiyal gelişme için mühim bir enerji deposu görevi görür ve proteolitik enzimler tarafınca kısa zincirli yağ asitlerine ve çeşitli gazlara parçalanabilir. Bu karbonhidratlar, mikrobiyotanın büyümesini uyararak konakçıya yarar elde eden sindirilemeyen gıda bileşeni olarak tanımlanan prebiyotikler olarak da adlandırılıyor. Prebiyotikler, bağırsak mikrobiyal popülasyonlarının bileşimindeki değişimleri indüklemek ve konakçı sağlığına birçok yarar sağlamak için oldukca önemlidir. Son emek harcamalar, prebiyotik tüketiminin bağırsak mikrobiyal popülasyonunu modüle edebileceğini ve konakçının sağlığını iyileştirebileceğini gösteriyor.
BATI DİYETLERİ
Daha azca rejim posası ve sebze içeren çağıl Batı diyetlerinin tüketimi, kırsal topluluklara kıyasla batı (şehir) topluluklarında bazı mühim mikrobiyal türlerin yitirilmesine niçin olma eğilimindedir.
PEKİ HANGİ DİYETLER BAĞIRSAK MİKROBİYATASINI KORUYOR?
AKDENİZ DİYETİ
Dengeli bir meyve, tahıl, tekli doymamış yağ, sebze ve çoklu doymamış yağ alımına dayanan Akdeniz rejimi, sıhhatli bir yaşam seçimi için standart olarak kabul ediliyor. Akdeniz rejimi ile beslenen bireylerde Bacillaceae, Proteobacteria sayısı ile akut faz C-reaktif protein seviyesi daha düşükken; Clostridium ve Bacteroidetes popülasyonlarının yüksek olduğu bilinmektedir. Dolayısı ile bu tür diyetlerin anti-inflamatuar özelliklere haiz olduğu ve hastalıklarda inflamasyonu azaltmak için kullanılabileceği belirtiliyor.
VEJETARYEN DİYETLER
Vejetaryen rejimler, konağı çeşitli kronik, metabolik ve inflamatuar bozukluklardan koruyabildikleri için sıhhatli ve yararlı rejimler olarak da kabul ediliyor. Nebat bazlı polisakkarit, lif ve nişasta açısından varlıklı vejetaryen rejimlerle beslenme, inflamatuar hastalıklara karşı koruma sağlayabilir.

Son Dakika Haberler